"Ás catro da mañá, nunca se sabe se é demasiado tarde, ou demasiado cedo". Woody Allen







miércoles, 31 de mayo de 2017

Crónicas dunha viaxe a Israel. Por Carlos Casares


Carlos Casares no Muro das Lamentación (Xerusalén)

No mes de novembro de 1998 Carlos Casares viaxou a Israel. Desde alí, enviou as seguintes crónicas diarias “Á marxe” (La Voz de Galicia).

ISRAEL

Hoxe escribo desde a cidade de Tiberíades, en Israel, á beira do Mar de Galilea, un lugar que está situado a trescentos metros por debaixo do nivel do Mediterráneo. Hai pouco aínda, cando viña para o hotel, ás seis da tarde, as rúas estaban desertas e as tendas todas pechadas. Desde que se puxo o sol e saíron as tres primeiras estrelas, a iso das cinco e media, empezou o “shabbat”, día de descanso para os xudeus. Durante vinte e cinco horas non poden facer nada, nin sequera acender unha luz. A cidade, non obstante, vese iluminada. A tecnoloxía resolveu o conflito. Abonda con dispoñer dun reloxo programador para que non falte a luz nas casas.

Hai cidades, non obstante, onde os xudeus ortodoxos son minoría, como Tel Aviv ou Haifa, nas que estivemos onte e nas que non se cumpre a norma do descanso: abren os comercios e as discotecas, e a xente pode cociñar e acender as lámpadas. Por iso teñen a categoría de cidades impuras. Curiosamente son tamén os lugares onde conviven sen problemas os árabes, os xudeus e os cristiáns.

Por certo que no avión israelí que nos trouxo desde Madrid despois de pasar un control de seguridade que para min xupuxo un interrogatorio de case media hora, a unha amiga miña presentóuselle un problema inesperado: un mociño ortodoxo, con kipa na cabeza, pediulle que cambiase de asento, pois a súa relixión non lle permitía viaxar ao lado dunha muller. O incordio resolveuse coa intervención de outro xudeu, este sen kipa, que lle botou unha bronca ao mozo intransixente polo seu rigor. O mozo fixo a viaxe enfurruñado. Seguro que se tivo que purificar ao chegar á casa. Tampouco era para tanto: é normal ducharse despois dunha viaxe.

Sábado, 14 de novembro de 1998.


UN CONSELLO

Nesa terra de Galilea, en pequenos lugares situados á beira do lago transcorreu un anaco da vida pública de Xesús de Nazaret. Confeso que a maior parte deles non me dixeron case nada. No monte Tabor, onde tivo lugar a Transfiguración, todo se botou a perder cando un frade nos amosou a marca do pé de Cristo. Na colina do Sermón da Montaña, parece un sarcasmo que o templo que conmemora un dos discursos máis fermosos da Historia fose construído por Mussolini. No río Xordán, venden botellas de auga a tres dólares, mentres centos de turistas americanos vestidos con túnica branca se bautizan por inmersión entre aplausos.

Cafarnaúm é diferente. Esa foi a aldea na que viviu Xesús. Por fortuna, ninguén pretende coñecer cal era a súa casa aínda que está sinalada a que pertenceu a Pedro. Abonda con entrar no que queda da sinagoga, onde el falou, para deixarse levar pola emoción. E sobre todo, mirar arredor: os camiños, as vistas sobre o lago ou os perfís das montañas que o rodean, incluídos os célebres altos do Golán.

Ese monte simboliza en parte a traxedia deste país. Por certo que, entre os meus compañeiros, vexo a algúns deles preocupados coa crise de Iraq, sobre todo desde que se soubo que as autoridades de Israel repartiran máscaras de gas en prevención de calquera ataque de represalia. Esperemos que non pase nada, pero en todo caso, se pasase o peor, haberá que seguir o consello que lle deu unha nena pequena, filla dunha amiga miña, á súa nai: “Mira, mamá, se hai guerra, ti mantente á marxe”. Son palabras dunha sabedoría apabullante, moi difíciles, polo tanto, de cumprir. Mentres tanto, o mellor será gozar do presente. Mañá escribirei desde Xerusalén.

Domingo, 15 de novembro de 1998



XERUSALÉN

Para achegarse ao Muro das Lamentacións, en Xerusalén, hai que levar kipa, é dicir, esa especie de solideo que os xudeus practicantes poñen no cocote. De maneira que, cubertos con ese adminículo, alá nos fumos un grupo de amigos a mesturarnos cos xudeus ortodoxos, todos vestidos de negro, que naquel momento facían as súas oracións. Un destes últimos, vello de barbas brancas con aspecto venerable, foinos collendo un por un para darnos a bendición mentes cantaba impoñéndonos a man sobre a fronte. Pareceume un detalle simpático, incluso algo emotivo. Eu non sabía que o home facía aquilo a cambio duns dólares, que cobrou feliz.

Polo demais, a Xerusalén histórica é unha cidade moi fermosa, aínda que os lugares relacionados coa vida de Xesús resultan un pouco decepcionantes, o mesmo o Monte das Oliveiras que o Horto de Xetsemaní. O máis atractivo, polo menos para min, é a convivencia que se dá entre as relixións, aínda que non puidemos visitar as dúas mesquitas situadas na esplanada do Templo, que onte pecharon sen avisar.

Comimos en Belén, unha cidade que está sendo remozada de arriba a abaixo, hoxe convertida en territorio autónomo palestino. Nela conviven sen problemas, palestinos cristiáns e musulmáns, que residen en Israel, pero non teñen a condición de cidadáns do país. Polo que se pode deducir, os seus habitantes viven en parte do turismo e as peregrinacións que acoden a visitar a cova na que, segundo a tradición, naceu Xesús de Nazaret. Hai bos restaurantes e tendas de calidade. Por certo que entramos nunha delas para comprar algúns recordos e, de repente, o dono, un palestino que falaba español, berrounos: “¡Viva don Manuel Fraga!”.

Luns, 16 de novembro de 1998.


UN CREGO

Para chegar á igrexa do Santo Sepulcro, edificada sobre o que antigamente foi o Monte Calvario, normalmente sóbese a chamada Vía Dolorosa, que se inicia no palacio do procurador romano Poncio Pilatos e prosegue despois ata o alto a través do barrio árabe, cheo de tendas para turistas. A igrexa pertence hoxe a sete comunidades relixiosas diferentes, que a reparten entre si: etíopes, armenios, coptos, gregos, sirios, católicos e musulmáns. A parte máis importante, é dicir, o lugar onde se atopa a tumba de Cristo, é dos ortodoxos gregos, que son os encargados de organizar e encarreirar a riada enorme de peregrinos de todo o mundo que acoden ata alí.

Non me estraña que algúns destes sacerdotes teñan mal xenio. Onte, por exemplo, na porta do sepulcro estaba un noviño duns trinta anos, bastante desagradable. Rifaba por calquera cousa, ademais de que falaba cunha voz imperiosa, máis mandarica que cristiá. Confeso que ao pouco de chegar, mentres faciamos unha longa cola eu xa coñecía a antipatía que me inspiraba o personaxe.

Pouco despois, saíu como disparado do seu sitio, dirixiuse berrando cara a nós e botoulle unha bronca a unha parella de amigos meus, marido e muller, porque el tiña a man apoiada sobre os ombros dela. Pareceume tan mal, que non puiden evitar dicirlle que aquela actitude dos meus amigos era correcta e que non tiña dereito a berrarlles daquel xeito tan pouco cristián. Coa mesma voz dura de home intransixente, respondeume: “¡Si, pero isto non é un dormitorio!”. Só me quedou a dúbida de saber se, no caso hipotético de que a parella, en vez de apoiarse un no outro, discutise en voz alta, o creguiño rabudo tería actuado coa mesma dilixencia.

Martes, 17 de novembro de 1998


ORGULLO

Para ir de Xerusalén a Petra, a mítica cidade situada no veciño reino de Xordania, hai que seguir un camiño bastante absurdo. En primeiro lugar, vaise en dirección norte, deixando o río Xordán á dereita, logo atravésase a fronteira, sobre o río, e iniciase a volta en sentido contrario, desandando unha boa parte do longo percorrido feito a través do deserto de Xudea. O incordio débese a razóns de tipo militar, pois a comunicación entre os dous países, a pesar de que as relacións entre eles son hoxe moi boas, non resultan, con todo, fáciles. Entre os ríxidos controis de seguridade duns e a ineficacia burocrática dos outros, botamos na fronteira arredor de dúas horas.

Antes, ao atravesar a cidade bíblica de Xericó, convertida agora nunha pequena vila de aspecto pobre, emprazada nun oasis, ao pé do Monte das Tentacións, atopámonos cunha caravana de coches oficiais, con periodistas, motoristas, unha ambulancia e militares protexendo a ruta. Era o encontro entre Arafat e o presidente de Alemaña, que se encontraban alí. Oxalá a entrevista fose para ben.

En Xordania, todo parece moi pobre, o cal se percibe na amabilidade e na dignidae da xente. Nunha tenda, a un amigo desapareceulle a carteira cando a tiña posta sobre a mesa do caixeiro. Houbo consternación nos xordanos que nos acompañan, entre eles un policía de uniforme que vén con nós no autobús. Pouco despois chamaron polo móbil dun dos guías para avisar de que a carteira estaba alí e que todo se debera a unha confusión. Os xordanos detiveron o autobús para avisar polo altavoz cun tono épico, digno de quen acaba de descubrir un continente. Nas súas caras había orgullo. E nós, todos contentos.

Mércores, 18 de novembro de 1998


BEDUÍNOS

Supoño que Petra debe de ser unha cidade única no mundo. Situada no deserto de Edom, en Xordania, está totalmente esculpida na roca, o mesmo os templos que o teatro ou as vivendas. Penétrase naquel recinto fantástico a través dun longo camiño escavado na pedra, empotrado entre muros laterais que miden máis de cen metros de alto. Foi centro de comunicacións, cumpriu funcións relixiosas e serviu de necrópole e almacén para as caravanas que viñan de Oriente. Hoxe está convertida nun lugar turístico moi visitado, sobre todo despois de que o cine descubrise o seu engado en películas tan populares como Indiana Jones.

Para volver a Xerusalen hai que viaxar durante tres horas polos desertos sen horizontes de Edom e de Moab. Por certo que o deserto non está tan deserto como se podería pensar. Hai bastantes casas, incluso pequenas aldes, pero sobre todo vense con frecuencia as tendas rectangulares dos beduínos, habitantes naturais desas terras, que van con frecuencia dun lado para outro cos seus camelos e os seus rabaños.

Falando de beduínos, onte atopamos un deles preto do noso hotel e convidounos a media ducia de amigos a entrar na súa tenda. Ofreceunos té, que tomamos sentados no chan, e cantou para nós, acompañándose cun instrumento dunha corda. Tiña unha voz triste e melancólica, case de tópico, e uns ollos amigables, de boa xente. Conmoveunos a todos pola súa hospitalidade. Debía ser un bo tipo, pero tamén un excelente home de negocios, porque ao rematar a canción ofreceunos alfombras para comprar. Tiña un amplo surtido. A verdade é que acabou vendendo unhas cantas, especialmente cando se correu a bóla.

Xoves, 19 de novembro de 1998


O PORCO

De todas cantas cousas me chamaron a atención nestes días que pasei en Israel, as máis sorprendentes teñen que ver cos preceptos relixiosos e os formalismos destinados a burlalos, o cal non quere dicir que os xudeus sexan hipócritas ou cínicos. Polo contrario, deume a impresión de que son cumpridores, incluso aqueles que seguen os mandatos por razóns de tipo cultural e non por motivos relacionados coa piedade. Por exemplo, nos hoteis só se serve comida “kasher”, como din eles, ou “kosher”, como din os ingleses. Iso significa, por exemplo, que resulta imposible tomar café con leite, porque este último produto está prohibido mesturalo con carne.

Onte mesmo, cando viñamos no avión, nunha compañía de Israel, á hora de xantar, coa bandexa da comida entregáronnos un certificado no que se nos aseguraba que toda a comida era “kasher”, é dicir, que a carne procedía dun animal de dobre pezuña e rumiante ou de peixe con escamas e aletas, sacrificados ademais en presenza dun rabino, seguindo unhas determinadas regras e normas.
Por non ser rumiante, o porco queda excluído da dieta. Hai unha lei, aprobada no seu día polo parlamento de Israel que prohibe que se poidan criar porcos sobre solo israelí. País democrático, non obstante, as súas autoridades tiveron que aceptar a burla que atoparon nun buraco legal os habitantes dun “kibutz” ou granxa colectiva, que montaron unhas enormes plataformas de madeira, nas que se dedican desde entón a criar porcos, iso si, tendo en conta que non críen sobre “solo” de Israel, pois iso iría contra a lei. Naturalmente, en Israel hai moita xente laica que quere seguir a normas eloxiosas e que quere comer xamón.

Venres, 20 de novembro de 1998.


NORMAS

Onte falei aquí desa trampa que atoparon os habitantes dun “kibutz” de Israel para criar porcos, a pesar de que a lei o prohibe. O porco ou “jazir” é o animal máis impuro para os xudeus, non se sabe moi ben por que, aínda que a razón oficial ten que ver con dúas frases do Talmud. Unha delas afirma: “É impropio criar porcos”. A outra di: “Maldito sexa o que cría porcos”. Hai quen asegura, non obstante, que o motivo real procede dun feito histórico, cando os asirios, que daquela dominaban a terra de Israel, quixeron obrigar aos seus habitantes a sacrificar porcos no Templo. Sexa como sexa, o certo é que un xudeu observante nunca comerá carne dese animal.

O pragmatismo xudaico permite, a pesar do dito, excepcións, pois na súa cultura o ser humano é o centro da creación e todo existe para el. Iso explica que, por prescrición médica, por exemplo, se poida comer calquera alimento, aínda que non sexa “kasher”, é dicir, puro, incluido o porco; ou que as válvulas do corazón deste, tan repugnante e despreciado, se aproveiten para facer un transplante.
Pasa o mesmo coas leis referentes ao traballo no día de descanso, que son moi estritas, pero que teñen as súas trampas. Como xa dixen, durante o “shabat” non se pode traballar nin se pode mandar traballar a outro, aínda que sexa un xentil. Está permitido, non obstante, un contrato chamado “cablanut”, entre xudeu e xentil, segundo o cal, o primeiro pode encargarlle a construción dunha casa ao segundo, e este adminstra pola súa conta que días traballa, sábados incluídos, e que días non. Esta norma non vale, en cambio, para a construción dunha sinagoga, polo que os xudeus chaman o “marit ayin”. Disto falaremos no artigo de mañá.

Sábado, 21 de novembro de 1998.


APARENCIAS

Diciamos onte que un xudeu pode contratar a un xentil para que lle faga unha casa e que este, por medio dun subterfuxio formal, non está obrigado a seguir o precepto que prohibe traballar no “shabat”. Iso non vale, en cambio, para contruír unha sinagoga. A explicación é moi sinxela. No primeiro caso, alguén que observe os operarios en pleno traballo non ten por que saber se a casa que se está levantando é para un xudeu ou para un xentil. No caso da sinagoga, unha persoa que vise os traballos feitos en sábado podería tirar a conclusión de que os dirixentes xudeus incumprían a lei facendo traballar a outros.

A norma que rexe este comportamento chámase “marit ayin”. No fondo, trátase de non dar a entender o contrario do que sucede, de xeito que a xente non tire conclusións equivocadas respecto do cumprimento das leis. Esa é a razón de que os xudeus ortodoxos non estean de acordo, en xeral, coa práctica que seguen algunhas mulleres xudías de levar perruca en vez de tapar o propio cabelo cun pano.

Un xudeu practicante raramente pora margarina na mesa, a pesar de que se trata dun produto vexetal, sen leite, admitido, polo tanto, nunha comida na que haxa carne. A razón é a mesma dos exemplos anteriores. Alguén que observase desde lonxe podería confundir a margarina con mateiga, que por ser produto lácteo, queda excluído do xantar. Desta maneira sacaría a conclusión equivocada de que se estaba violando a lei. Nestes días pasados en Israel, foime imposible tomar café cortado despois das comidas, pois non se serve leite baixo ningún cocepto. A razón está nunha cita da Biblia: “Non cocerás o cabrito no leite da súa nai”.

Domingo, 22 de novembro de 1998


A MEZUZA

Estes días pasados, cando estaba en Israel, todo o mundo andaba moi intrigado cun pequeño detalle que non podía pasar desapercibido, tendo en conta que se trataba dun obxecto moi visible, estendido por todas partes. Nas portas dos hoteis, o mesmo en Tel Aviv que en Xerusalén ou en Tiberíades, había unha figura en relevo, duns dez centímetros de longo, cravada sobre o lintel, parecida a un raio. Alguén descubriu logo que ese signo aparecía en case todas as portas do país, nos restaurantes, nos cafés, nas sinagogas e incluso nos portais das casas privadas. Hai, segundo teño entendido, unha lei que obriga aos xudeus de Israel a usar ese signo.

Chámase a “mezuzá” e ten un significado baseado na Biblia, como ocorre case sempre coas normas dos xudeus. A súa orixe remóntase á historia da morte dos primoxénitos, tal como se conta no Éxodo, que antes se estudaba nas escolas, cando había a materia de Historia Sagrada. A “mezuzá” recorda o sangue que sinalou as casas dos xudeus para que o anxo exterminador pasase de largo.

A utilización desta marca está sometida a certas regras. Cando un xudeu cambia de casa, por exemplo, debe retirar as “mezuzot” (plural de “mezuzá”) dos linteis das portas para evitar a súa posible profanación, sobre todo cando o novo inquilino sexa un xentil. Hai, non obstante, unha excepción a esta norma. No caso de que este último puidese sentirse molesto ou ofendido porque lle quitasen o obxecto citado, o anterior quedaría autorizado a deixar as cousas como estaban. Non debe esquecerse que no xudaísmo hai un principio que di que cómpre evitar tensións entre xudeus e non xudeus. Contrariamente ao que di o tópico, os xudeus son tolerantes.

Luns, 23 de novembro de 1998.

Á marxe, 1998: obra xornalistica VII
Biblioteca Carlos Casares, Carlos Casares
Literaria (Editorial Galaxia)
ISBN  8498651352, 9788498651355
N.º de páxinas 251 

viernes, 24 de marzo de 2017

60 anos da Unión Europea


Hai hoxe 60 anos dun 25 de marzo de 1957 cando na Cidade Eterna, en Roma, nacía o que co paso dos tempos deu en ser a actual Unión Europea. Unha formidable ferramenta de cooperación pacífica, de respecto da dignidade humana, de liberdade, de democracia, de igualdade e de solidariedade entre as nacións e pobos europeos. Unha ferramenta –non esquezamos- grazas a que gozamos do máis longo período de paz da historia de Europa.

Hoxe, seis décadas despois, a Unión atravesa uns tempos difíciles nos que incluso a súa propia supervivencia está en cuestión. Temos sen dúbida graves problemas estruturais, de confianza, de claridade nos obxectivos de futuro. Temos enormes retos e desafíos e temos tamén enormes defectos. 

Pero a pesar dos pesares sigo a crer que a Unión de Europa é o mellor escenario para a prosperidade e o benestar dos cidadáns de Europa. Porque a alternativa é a irrelevancia e o declive suicida do “sálvese quen poida”.

Viva Europa 



domingo, 12 de marzo de 2017

Fotoxornalismo nunha voda

Victor Lax é un fotógrafo zaragozano que ven de ser proclamado pola prestixiosa web Fearless coma mellor fotógrafo do ano 2016 no campo da fotografía social. Victor Lax conta que desde o ano 2008 está dedicado en exclusiva á fotografía de vodas onde busca innovar aplicando os seus saberes en fotoxornalismo, campo de onde procede. Desde logo o resultado como podedes ver é moi interesante. http://www.victorlax.net/en/













martes, 7 de marzo de 2017

8 de marzo en Irán


Co gallo do Día Internacional da Muller, a selección feminina de fútbol de Suecia permitiu ás súas xogadoras que levaran na camisola, e no lugar do seu nome, unha frase reivindicativa a escoller por cada unha delas. A defensa Magdalena Eriksson optou pola que aparece na fotografía que podeses ver máis abaixo.

En "My Stealthy Freedom آزادی یواشکی زنان در ایران", páxina de Facebook das mulleres iranianas na loita en defensa dos seus dereitos en Irán, saudaron o xesto de Eriksson con estas palabras:

"Grazas por amosar a túa solidariedade. As rapazas iranianas son boas xogadoras de fútbol, xogan moi ben, pero non poden facelo sen cubrirse co hiyab; nin poden viaxar sen o permiso dos seus maridos. Ademais, non poden entrar nos estadios a ver partidos. Así que nós, as mulleres de Irán, estamos a loitar contra todas esas leis represivas"
#Seeyouiniranwithouthijab
#Mystealthyfreedom

jueves, 2 de marzo de 2017

Os cen de Wilt


Foi un 2 de marzo de 1962, cando Wilt Chamberlain tivo a ben pasar á historia do basket anotando 100 puntos durante o encontro que enfrontou aos Philadelphia Warriors Vs. New York Knicks e que rematou cun resultado astronómico de 169-147 a prol de Philadelphia.
Lamentablemente o partido non foi televisado nin existen imaxes do mesmo, pero a súa foto posterior cunha folla na man na que mostraba o número 100 forma xa parte da historia e da iconografía do deporte.

Conta a lenda que os espectadores estaban tan atónitos co que estaban a ver que cando o lendario pivot chegou aos 100 puntos, invadiron a cancha e os últimos 46 segundos do partido non se chegaron a disputar.

Esa temporada 1961- 62 foi sen dúbida a mellor do gran Chamberlain, asinando unhas medias que serán marca ate que o mundo ou a NBA deixen de existir: 50,4 puntos e 25,7 rebotes por partido (xa na anterior temporada chegara aos 27,2 rebotes por partido) en 48,5 minutos disputados por noite, algo realmente asombroso tendo en conta que os partidos na NBA duran 48 minutos. Explícase isto polas 10 prórrogas en sete partidos que xogou o bo de Wilt Chamberlain (disputou 3.882 minutos de 3.890 posibles). Os 4.029 puntos totais anotados nese curso tamén son marca, ninguén nunca se lle achegou ate hoxe
.

jueves, 16 de febrero de 2017

Mario Soares en Moscova (1987)


En novembro de 1987, Mario Soares, daquela presidente da República Portuguesa, foi a Moscova en visita oficial, atopándose con Mihail Gorbachov, secretario xeral do PCUS (Partido Comunista da Unión Soviética). De seguido fican algúns fragmentos dun documento que pode ser integramente consultado no arquivo da Fundación Gorbachov, en Moscova.

Fundo 1. 49
Notas da conversa de M. S. Gorbachov com M. Soares, Presidente da República Portuguesa

24 de Novembro de 1987

Mikhail Gorbachov (M.S.G.) Sinto-me feliz em saudá-lo, senhor Presidente.

Mário Soares (M. S.) Estou muito contente pelo encontro com o Senhor. Para mim, tem um significado extremamente importante.

M.S.G. Infelizmente, eu só pude estar uma vez em Portugal: no congresso do PCP no Porto, onde fui um representante tão consciente que só uma vez consegui sair da sala de sessões.
(Gorbachov aborda o tema do Vinho do Porto)

M. S. Os franceses compram mais. A propósito, o vinho das ilhas dos Açores – Portugal – era fornecido para a Rússia em tempos antigos para a mesa imperial.

M.S.G. Senhor Presidente, tive algumas dúvidas como tratar o Senhor, visto que com o seu antigo colega da Internacional Socialista, W. Brandt, nós tratava-nos por “camarada”. Mas visto que o Senhor, antes da eleição para esse cargo, abandonou o Partido Socialista, irei dirigir-me a si como Presidente.

M. S. Correcto. Saí do PS, mas continuo a ser socialista.

M.S.G. Relações bilaterais. Respeitamos o povo português, mas um período de queda…

M. S. Além das nossas causas puramente internas, o resfriamento nas relações soviético-portuguesas, considero, foi originado também pela tendência para dar prioridade ao desenvolvimento das relações entre o PCUS e o PCP em relação às relações entre estados…
… Por isso, considero que, agora, formaram-se as condições necessárias para o aprofundamento das nossas relações. A minha visita à União Soviética é a manifestação do desejo de Portugal passar para uma etapa nova, mais alta nas relações com a União Soviética.

(Soares explica a adesão à CEE)

M. S. Em Outubro, esteve em Portugal em visita oficial o Presidente de Angola, José Eduardo dos Santos. E nós com ele falámos de uma situação paradoxal. Angola é um país muito rico, mas Portugal, depois de ficar privado dela, bem como de outras colónias, sente-se significativamente melhor que durante o regime colonial.

M.S.G. Mas os países em desenvolvimento também colocam a questão: Por que é que é assim? Temos recursos naturais, laborais e outros, temos liberdade política. Mas não temos resultados na esfera económica.
Penso que a causa se encontra no carácter dos laços do “terceiro mundo” com os países ocidentais, na desequilíbrio das trocas, que se forma e aprofunda à custa desses laços. Este tema é realmente fulcral, objecto para discussões e conversas. Eu falei sobre isso com muitos políticos ocidentais: com Miterrand, Tarcher, Kraksi, Reagan, e com muitos outros. Eu tentei mostrar claramente que, hoje, o desenvolvimento dos países industrialmente desenvolvidos do Ocidente é pago, em medida significativa pelos países em desenvolvimento. Nestes países agudizam-se os problemas económicos, aumenta o contraste entre as enormes possibilidades potenciais e o nível de vida extremamente baixo da população. O Ocidente não que por enquanto compreender a profundeza do conflito em amadurecimento, safando-se com paliativos, com tentativas de liquidar a agudeza dos problemas, mas não os resolver.
Pode-se dar o nome que se quiser a essa problemática: diálogo Norte-Sul ou ordem económica internacional. Isso não faz com que as coisas mudem significativamente. Mas se se continuar a conservar os restos do sistema colonial, se a crise for empurrada para o interior, terá lugar a explosão. Por isso, este problema é mais político do que económico…

M. S. Estou de acordo com muitos raciocínios seus. Em muitos países em desenvolvimento, como no Brasil, Argentina, México, criou-se uma situação catastrófica com a dívida externa. Eu também falei sobre isso com os americanos, nomeadamente com Reagan e Schultz.
Portugal, nestas questões, está solidário com o Brasil, que constitui um exemplo escandaloso de como, tendo todas as possibilidades para um desenvolvimento rápido, o país se vê sufocado por dívidas. Tenho o direito de falar assim também porque eu enfrentei pessoalmente problemática semelhante quando ocupava o cargo de primeiro-ministro. Eu realizei duas vezes conversações com o FMI sobre as condições de prestação de ajuda económica a Portugal. Fomos obrigados, depois, a realizar uma política de economia rígida.
Conseguimos resolver alguns problemas económicos, mas à custa do aumento considerável de tensão social, o que levou a que tenha sofrido duas vezes derrota nas eleições. Por isso tenho razões para dizer: é preciso avançar para uma nova ordem económica mundial nas relações com os países em vias de desenvolvimento. Agora, a meu ver, são dados alguns passos nesse sentido, embora, por enquanto, de forma vagarosa.

M.S.G. É insuficiente que isso seja feito separadamente, em grupos fechados.

M. S. Estou de acordo que, por enquanto, isso é feito num âmbito limitado. Fico com a impressão de que até o FMI compreende hoje que é preciso fazer alguma coisa.
Gostaria de abordar ainda dois aspectos deste problema. Primeiro, enquanto continuar a corrida aos armamentos entre o Oriente e o Ocidente, será impossível encontrar meios para resolver os problemas dos países em desenvolvimento.

M.S.G. Saúdo isso. É minha profunda convicção.

(Solução dos problemas económicos e sociais em Portugal e na URSS)
Gorbachov fala longamente da perestroika…

M. S. … O Senhor recordou os 2,5 mil milhões de pessoas que vivem nos países em desenvolvimento, lutam contra a fome, as doenças e outras privações. Portugal sente esses problemas talvez mais do que qualquer outro. Conhecemos a situação em África e estamos extremamente preocupados com o facto de o processo de descolonização não se ter tornado base para o progresso dos países africanos. E sentimos sinceramente os sofrimentos que enfrentam as pessoas nesses países. Conhecemos e compreendemos bem os angolanos, ligados a nós por laços seculares. Até o chefe do meu gabinete – N. Barata – é angolano de origem. Por isso, consideramos que é preciso dar alguns passos para ajudar os países africanos na luta contra as epidemias, fome e miséria. Mesmo se, por enquanto, não há possibilidade de uma regularização global no Sul de África, é preciso dar alguns passos práticos. A URSS é uma potência com interesses e responsabilidade globais. Vocês também têm interesses em África. Penso que, nessa base, poderíamos analisar mais pormenorizadamente as questões que interessam a ambas as partes.

M.S.G. Somos solidários com o povo de Angola na sua luta e na opção que ele próprio fez. A luta dos angolanos em defesa dessa opção é-nos próxima e compreensível talvez também porque, no início de 1918, a jovem república soviética se tornou objecto da intervenção de 14 estados. Depois, desabou sobre nós a máquina militar fascista, na luta contra a qual perdemos 20 milhões de vidas. Por isso os ideais da luta pela liberdade e a independência são-nos mais próximos do que a ninguém.
O principal é que a opção seja feita pelo próprio povo e é assunto dele que opção fizer. No Zimbabwe há um regime, em Angola outro, em Moçambique um terceiro. Mas nós estamos solidários com a luta de todos esses povos e iremos ajudá-los. Aqui as nossas posições divergem das do Ocidente, dos EUA, que tentam economicamente e por outros meios sufocar esses regimes de quem não gostam.

M. S. Não estou de acordo com isso. Se a companhia americana “Gulf – oil” não extraísse petróleo em Angola e não o exportasse para os EUA, Angola nada teria para pagar até a presença de 38 mil cubanos.

M.S.G. Mas os americanos colocam assim a questão: retirem os cubanos, reconheçam a UNITA, porque, caso contrário, nada teremos para conversar. Isto não será pressão?

M. S. Eu não falo da posição americana. Nós e os EUA também temos divergências a esse propósito. No que respeita a Portugal, nós realizamos em África “jogo limpo”. No período do fascismo, eu próprio estive na prisão com o futuro presidente de Angola: A. Neto, e manifestei-me sempre contra a guerra colonial.
Depois da revolução de 1974, nós fizemos o que devíamos fazer: realizámos a descolonização. Com o nosso apoio foram concluídos os acordos de Alvor entre os três movimentos de libertação nacional de Angola. Hoje, mantemos relações normais com o governo de Luanda, demonstrando assim o nosso desejo de olhar lucidamente para o real estado das coisas.

M.S.G. Os angolanos escolheram a sua via. Eu nem sequer posso dizer que regime lá vigora. Do ponto de vista económico e social, pouco aí mudou. Nós apoiamo-los do ponto de vista político, moral, e economicamente dentro das possibilidades.
Mas os EUA não gostam dessa opção. Mais, em tudo o que não gostam continuam a ver a “mão de Moscovo”. Eu disse ao presidente Reagan, durante o nosso primeiro encontro em Genebra: vós transformastes a América Latina numa periferia dos EUA, explorastes durante décadas os povos dos países latino-americanos. Mas, agora, quando eles não querem suportar mais isso, vós considerais a sua luta “ameaça aos interesses dos EUA” e “mão de Moscovo”. Isso é demagogia!…

M. S. Penso que existem muitos pontos comuns nas nossas abordagens, nomeadamente para com os problemas de África…

lunes, 6 de febrero de 2017

El nombre de todos


Un museo para recorrer la historia minúscula e imborrable del Holocausto.

Por Luisgé Martín
El País semanal 
05/02/2017

En el Museo Yad Vashem de Jerusalén se expone la fotografía de la boda de Zismu y Necha Reich, celebrada en la ciudad polaca de Trzebinia en 1937. Es un retrato de grupo en el que aparecen los novios y todos los invitados. Los padres de la novia, sentados al lado de ella, eran carniceros, y los del novio, sentados a continuación, eran comerciantes de ganado, de modo que debía de tratarse de una familia modesta. Hay un total de 64 personas, entre las que se cuentan al menos 13 niños. Cincuenta y cuatro de ellas fueron asesinadas en el Holocausto, en la Shoah. Esa es la dimensión del horror.

La historia se escribe siempre con minúsculas. Detrás de las guerras, las crisis económicas, las revoluciones o las ideologías hay seres humanos minúsculos, vidas invisibles que en ningún libro merecerían ni una sola línea. Los museos dedicados al Holocausto judío son muy conscientes de esa circunstancia. En el de Washington, a cada visitante se le entrega la tarjeta de identificación de una víctima con su historia y su peripecia. En una de las barracas de Auschwitz se exponen algunas de las fotografías que se tomaban a los prisioneros para ficharles al llegar al campo. Y el Yad Vashem pone en el centro de su filosofía museística a esos hombres y mujeres que tenían vidas reales y que fueron protagonistas de la historia muy a su pesar. 


El espinazo del museo, levantado en un edificio brutal y hermoso que parece colgar de la brecha de una montaña, está formado por la carne y el hueso de esos seres corrientes que se toparon por accidente con el huracán del nazismo. Cada una de las estampas históricas -la furia de los cristales rotos, los guetos, los avances militares, los campos de exterminio- tiene caligrafía humana: objetos vulgares que pertenecieron a alguien, fotografías dedicadas, muebles que fueron abandonados o libros que nunca se terminaron de leer. Nombres, apellidos, identidades. El nombre del museo proviene de unas palabras bíblicas del profeta Isaías: Yad Vashem significa "nombre eterno". "Yo he de darles en mi casa y dentro de mis muros (...) un nombre eterno que nunca será olvidado". Por ello no es solo simbólico que al final del recorrido serpenteante por el museo esté la Sala de los Nombres, en cuyo espacio circular se guardan las llamadas Hojas de Testimonio, que son breves biografías de cada una de las víctimas del Holocausto documentadas. Hay más de dos millones de hojas, entre ellas las que cuentan la vida de los 54 asesinados de la boda de Zismu y Necha Reich.

Aunque suele afirmarse que la bondad no tiene atractivo literario, en el Yad Vashem están también los nombres de los bondadosos, que allí son llamados los Justos entre las Naciones: aquellos que en cual- , quier parte del mundo arriesgaron su reputación, su dinero y su vida para salvar a algunos judíos de la cacería. Oskar Schindler fue conocido por las artes cinematográficas de Spielberg, pero hay cientos de justos en toda la geografía del conflicto, como el español Ángel Sanz Briz, diplomático en la legación de Budapest que arropó bajo su tutela jurídica a más de 5.000 judíos de diversas nacionalidades que pudieron huir. El Bosque de los Justos nos recuerda que en los dilemas más monstruosos siempre es posible elegir lo correcto: muchos seres humanos lo hicieron.

En 2017 se cumple el décimo aniversario de la concesión a este museo del Premio Príncipe de Asturias de la Concordia. Perla B. Hazan, directora del departamento para Latinoamérica, España, Portugal y Miami, cree que es un buen momento para hacer balance de lo que el museo ha supuesto. Como dijo Elie Wiesel, premio Nobel de la Paz, "hay muchos museos sobre el Holocausto en el mundo, pero la fuente está aquí. Este es el corazón y el alma de la memoria judía. Recordando el pasado forjaremos un mundo más humano".


domingo, 5 de febrero de 2017

As boas xentes



Pedro Gómez-Valadés
Pyublicado en: Atlántico diario / Diario de Pontevedra / La Región de Ourense / El Progreso de Lugo / GaliciaConfidencial - 
27.01.2017

Sempre imaxinei ás boas xentes, ás boas persoas, coma unha sorte de chinchetas que desde a súa humildade e pequenez, impiden que o mundo caia da parede. Tarefa nada doada nun mundo no que abondan os exemplos de maldade e inmensa crueldade con consecuencias terribles para con nós mesmos, os seres humanos.

Hai un coñecido refrán xudeu que di que quen salva unha vida salva un mundo enteiro. Certamente non hai xesto máis xeneroso que salvar unha vida allea arriscando a propia. Persoas que coa súa coraxe evitan que vidas feitas de tempo, amor, desamor, dúbidas, certezas… poideran ser apagadas arbitrariamente pola maldade.

E un ano máis chega o 27 de xaneiro. Data que desde 2005 e por mandato de Nacións Unidas, xunto a reivindicación da memoria das vítimas do Holocausto reivindica tamén a todas aquelas, non moitas persoas, que nos negros anos negros da barbarie xenocida e antisemita desatada polo nazismo contribuíron a preservar a dignidade da condición humana.
Teñen en Israel, no imponente Yad Vashem, o centro que desde Xerusalén estuda e preserva con mimo a memoria das vítimas da “Shoah”, do Holocausto, un xardín poboado de árbores dedicadas ás persoas que os xudeus nomean como “Xustos entre as Nacións”. Esas boas xentes que arriscaron - ou perderon - as súas vidas na nobre misión de salvar a dos outros. Esquecelos, non recoñecelos coma merecen, ademais de inxusto, empobreceríanos como persoas. 

Pois ben, Galicia tamén ten fermosos exemplos de estrema dignidade nos escuros tempos da Segunda Guerra Mundial e do Holocausto xudeu. As irmáns Lola, Amparo e Julia Touza, que desde a súa Ribadavia e sen máis afán que salvar a cantos máis seres humanos perseguidos fora posible, fixeron que centos e centos de exhaustos xudeus puideran pasar a Portugal e salvar así as súas vidas das gadoupas da barbarie. Ou o incomprensiblemente esquecido pola súa propia cidade natal, o doutor vigués Eduardo Martínez Alonso, quen organizou a rede que permitiu fuxir desde Francia a Portugal, a través da España franquista a incontables xudeus fuxitivos dunha morte certa.

Lembrar hoxe a Lola, Amparo, Julia e Eduardo Martínez Alonso é obriga moral de todos e todas nós. Hoxe, 27 de xaneiro, e todos os demais días do ano. Por eles. Por nós. Para evitar que o mundo caia da parede

sábado, 4 de febrero de 2017

Unha historia de amor e escuridade

Contaba o mestre John Ford que para realizar unha boa película son precisos tres ingredientes fundamentais... a saber: un bo guión, un bo guión e máis un bo guión.

Natalie Portman escolleu para realizar o que é o seu debut na dirección unha materia prima insuperable pero arriscada. A obra de Amos Oz: “Unha historia de amor e escuridade” (que recomendo a quen non a lera) ofreceulle unha magnífica base e debo recoñecer que Neta-Lee Hershlag foi quen de adaptala cun bo guión e aprobar con notable este o seu primeiro salto tras a cámara.

Gustoume e moito a película, e co voso permiso desde este púlpito a recomendo (se a dades atopades claro está... porque incomprensiblemente a España non da chegado nin en formato dvd). En todo caso e para ir abrindo boca déixovos o seu tráiler subtitulado en portugués xa que en Portugal si foi estreada no mes de maio do ano pasado.

En fin... marabillosa (sempre) Natalie Portman e marabilloso (sempre) Amos Oz
.

sábado, 28 de enero de 2017

Una jornada para el recuerdo. Por Jon Iñarritu


Por Jon Iñarritu. Senador por EH Bildu y miembro de la Liga Internacional contra el Antisemitismo (LICRA) - El Correo - 27.01.2017



Hoy,  27 de enero, impulsado por la ONU y la Unión Europea, se celebra el Día Internacional de Conmemoración en Memoria de las Víctimas del Holocausto, también conocido por su traducción al hebreoShoah (Genocidio Judío). De igual forma, de manera inclusiva, en numerosos actos  se recordará al resto de víctimas del totalitarismo, ya que, si bien existen días de conmemoración específica del genocidio gitano (Porraimos),el 2 de agosto, y el de las victimas del nazismo, el 23 del mismo mes. El aniversario de la liberación de Auschwitz- Birkenau, por las tropas sovieticas. Un día para el recuerdo de la página más negra de la historia Europea. ¿Cómo pudo ocurrir ese horror en la zona más culta y desarrollada en la Europa del Siglo XX?

La Shoah, fue diseñada y planificada por 15 miembros de la élite del partido nazi, reunidos en Wansee (20-1-1942). En aquella reunión  se estableció  la burocratización de la deportación y  aniquilación  de los judíos europeos por medios industriales « la solución final a la cuestión judía ». Al final de la II Guerra Mundial, 2/3 de los judíos de Europa, más de 6 millones,  habían sido exterminados. El Holocausto fue el cénit de más de 2000 años de antisemitismo.  El odio antijudío no nació en la Alemania Nazi. Desde siglos antes y diferentes ideologías, religiones y Estados se había promovido la segregación, las expulsiones, los pogromos, los boicots y las discriminaciones contra los judíos. Todo ello, argumentado desde todo tipo de  líbelos y acusaciones falsas deshumanizadoras, demonizadoras y estereotipadas sobre los judíos. Lo más preocupante es que ni tras el nazismo, la judeofobia u otras formas de odio racial,  desaparecieron de Europa.

Si alguno de ustedes transita por el barrio del Saint-Esprit, de Baiona-Bayonne, observará cómo en la Rue Maubec, cerca de la estación, hay un retén permanente de militares frente a la entrada de la sinagoga. Los sucesivos ataques contra la comunidad judía, en Europa, hacen necesaria la protección de las instituciones hebreas: el colegio de Toulouse, el museo de Bruselas,  el Hyper Cacher en Paris, la sinagoga de Copenhague. Pero no solo el yihadismo amenaza a este colectivo. En 2006, el joven Ilan Halimi fue secuestrado y golpeado hasta la muerte, ya que sus captores presumieron, basados en una lógica antisemita, que podrían pedir una importante suma por su rescate, basado en la falsedad judeófoba, que, como judio, su familia sería millonaria. Pero más allá del antisemitismo violento, sigue existiendo el intelectual y discriminador; aquél que sigue señalando, acusando, calumniando y difundiendo los viejos mitos antijudíos. No solo no han acabado las caricaturas que representan a los judíos con narices aguileñas, o los convierten en arañas, pulpos o cerdos ; se siguen publicando artículos que hablan de « un  lobby poderoso judío » ; políticos, califican de « agentes exteriores o verdugos» a representantes de la comunidad judía. De igual forma, internet y las redes sociales se han vuelto el vivero perfecto desde donde el anonimato, se siguen extendiendo todo tipo de libelos judeófobos. En 2013, la Agencia Europea de Derechos Fundamentales (FRA), hizo hoy una llamada a los países miembros de la Unión Europea (UE), para que tomaran medidas "urgentes" con el fin de actuar contra el "creciente antisemitismo", sobre todo en Internet. En el mismo informe, en el que se recogía una encuesta en 10 Estados miembros de la UE, uno de cada 5 ciudadanos judíos reconocía haber sufrido algún tipo de incidente judeófobo.
 
Jon Iñarritu (derecha) en el Seminari de Antisemitisme (Barcelona, diciembre 2016)
Una de las características propias del antisemitismo actual, es que nadie se suele reconocer como tal. En muchos casos, las más nauseabundas acusaciones antisemitas, se suelen camuflar como opiniones « políticamente correctas », en algunos casos como  críticas a Israel o al sionismo, aunque se realicen contra personas  que nada tienen que ver con ese Estado. Esto no es nuevo; recordemos el “ Complot de los Médicos” ,en la URSS; o el “Proceso de Praga”, en Checoslovaquia (1952), en los cuales, las  ya falsas acusaciones complotistas, fueron presentadas contra “agentes sionistas”, cuando en realidad fueron las clásicas acusaciones del antisemitismo contra ciudadanos que, lo único que tenían en común, es que eran judíos.  Durante nuestros días, esta práctica no ha cesado el intento de camuflar la judeofobia primaría en discursos elaborados y, presumiblemente,  neutrales. Las  mismas instituciones europeas, como UE (Agencia Europea para los Derechos Fundamentales-FRA)  y la OSCE, en su definición de trabajo sobre el antisemitismo han recogido qué  es y qué no lo es. De igual forma, han sido numerosos los estudios universitarios analizando el asunto, como el del profesor Xavier Torrens, en su análisis “la Heurística del Antisemitismo Contemporáneo”, en la cual, queda en evidencia el escamoteamiento del viejo odio antijudío bajo nuevas formas. ¿Cuáles son esos libelos y acusaciones?

En nuestros días, los libelos judeófobos siguen extendiéndose.  Lo curioso es que, prácticamente, no han variado : conspiracionismo ; control de medios económicos, industriales, de medios de comunicación ; poderío económico y político ; deicidio ; el libelo de la sangre. Un siglo después de la públicación de Los Protocolos de los sabios de Sion, las  falsas acusaciones de control y conspiración siguen. Al igual el de la demonización y la sospecha de todo aquello que es judío. El filosofo Taguieff en su obra “ El Nueva Judeofobia” señala que, hoy en día, el antisemitismo se halla en tres sectores: La extrema derecha, el islamismo y en algunos sectores de la izquierda.  Esto último es lo que más sorprende ¿Cómo es posible? En ocasiones se ha querido presentar este problema como con el conflicto árabe-israelí, pero lo cierto es que el antisemitismo de izquierda nació en ciertos sectores desde los inicios, en pleno siglo XIX; no hay más que leer a Proudhon y a otros teóricos. De igual forma, a día de hoy,  los actos y declaraciones judeófobas que se realizan actualmente desde postulados de izquierda, no siempre se hacen abordando la problemática de Oriente Medio, sino  de asuntos occidentales. No es ni generalizado ni el más peligroso, pero si el más incomprensible que, en un movimiento que lucha por la igualdad y contra la discriminación, se puede producir algo así. Por ello, como  han manifestado en los últimos años pensadores como Ignacio Ramonet, Slavoj Zizek y Owen Jones,  también en cierta izquierda existe un problema y hay que hacerle frente.
Incomprensiblemente la judeofobia, al igual que otros prejuicios como la gitanofobia, la islamofobia y la xenofobia, siguen presentes en nuestras sociedades. No siempre tan explícito ni evidente, pero ahí está. Del mismo modo, la extrema derecha vuelve a competir por llegar a Gobiernos en Europa con sus mensajes del odio y, con ello, influye en otras formaciones que se dedican a abordar problemáticas humanitarias  y sociales, desde la securocracia,  apuntan y criminalizan a colectivos por su origen, etnia, confesión….
Por todo ello, recordemos lo que ocurrió en Europa, en una Europa culta, cuna de la racionalidad. Recordemos que, la peor Europa, fue esa Europa antijudía y racista. Es importante recordarlo ya que si no lo hacemos, de esa desmemoria nacerán la banalización, el olvido y, de él,  resurgirá prejuicio del que  habita la intolerancia. Todos aquellos que participamos en política, especialmente aquellos que aspiramos a una sociedad más igualitaria, sin discriminaciones de ningún tipo, tenemos una responsabilidad a favor de crear más tolerancia y de no alimentar viejos demonios vestidos de nuevos.

miércoles, 25 de enero de 2017

Kennicott visita Vigo...


...e estará por estes lares ate o 25 de marzo coma un dos cen obxectos cos que magnífica exposición "Galicia 100" fai un emocionante percorrido pola nosa historia. Sen dúbida paga a pena achegarse á sala de exposicións do García Barbón (AFundación).