O papa que non dixo nin "pío"...

Resúltame humamente incomprensíbel, a pretensión do Vaticano de beatificar ao papa que non dixo nin pío... agora que o seu silencio miserábel xa non ten remedio, o mellor, o máis digno na miña opinión, sería por parte da igrexa católica gardar un discreto e respectuoso silencio (outra vez). Pretender forzar a historia, obrigar e chantaxear ao Yad Vashem, non din grande cousa da dirección actual da igrexa de Roma. Sobre o tema achego un interesante artigo asinado por Hilari Raguer, monxe no mosteiro de Montserrat e historiador.

As razóns do silencio

Por Hilari Raguer

Os apoloxistas de Pío XII absólveno de toda responsabilidade polo seu silencio ante o Holocausto alegando que foi un mal menor, polas represalias terribles que a denuncia provocaría. Pero, cabe imaxinar un mal maior que o exterminio que xa se estaba dando? Consecuencias peores podían darse, en todo caso, non para os xudeus, senón para o Papa, talvez coa ocupación militar do Vaticano. Pío XI fora moi valente ao denunciar as leis raciais fascistas de 1938. Paulo VI, para defender a Pío XII, saltándose os prazos habituais, mandou publicar a documentación vaticana daqueles anos (Actes et documents du Saint-Siège relatifs à a seconde guerra mondiale, Libereria Editrice Vaticana, 1965-1981), pero dos mesmos documentos e das notas do editor despréndese que importantes documentos foron ocultados. Dicía o P. Anselm Albareda, director da Biblioteca de Montserrat e logo da Vaticana, que cando se recortan documentos sempre quedan filagarses (hilachas). A obra ao meu entender máis ponderada sobre esta cuestión é a do historiador Renato Mouro, sobriño de Aldo Moro, "A Igrexa e o exterminio dos xudeus. Catolicismo, antisemitismo, nazismo" (Desclée de Brouwer, Bilbao, 2004). Creo que no ánimo de Pío XII pesaron dúas importantes razóns. A primeira é a súa coñecida simpatía por Alemaña, aínda que certamente non polo nazismo. As informacións sobre o exterminio eran tan espantosas que ao principio parecían incribles. Cando Pío XII recibiu testemuños múltiples e irrefutables a guerra estaba xa inclinada francamente ao lado dos aliados, e é probable que o Papa se resistise a sumarse á propaganda que estes estaban a facer contra o nazismo, coma se temese ser cualificado de oportunista ao sumarse ao bando vencedor. A cada vez máis inevitable derrota alemá motivaba aínda outra razón do silencio do Papa. A política de Pío XII (a italiana e a internacional) estivo sempre presidida por unha obsesión anticomunista. O seu gran proxecto, aínda que non o podía promover abertamente, era evitar a derrota de Alemaña para que pactase a paz con Gran Bretaña e se lanzasen ambas contra a Unión Soviética. Non era fácil, pero unha condena do nazismo faríao metafísicamente imposible.

El País - 19.10.08

Atrás a toda marcha!...

Por Umberto Eco

L´Espresso.

Nunha columna miña de hai uns anos, dicía eu que estamos a asistir a unha interesante regresión tecnolóxica. Ante todo, púxose baixo control a influencia perturbadora do televisor grazas ao mando a distancia, mediante o cal o espectador podía traballarse o seu zapeo e, por conseguinte, entraba nunha fase de liberdade creativa. A liberación definitiva do televisor produciuse coa chegada do vídeo, co que se completaba a evolución cara ao cinematógrafo. Ademais, co mando a distancia podíase quitar por completo o volume, volvendo aos fastos do cine mudo. Mentres tanto, internet, ao impor unha comunicación eminentemente alfabética, cargábase á tan temida civilización das imaxes. Chegados a ese punto, podíanse eliminar mesmo as imaxes, inventando unha especie de caixa que emitise só sons e que non requirise nin sequera o mando a distancia. Ao escribir isto, eu pensaba que estaba a bromear imaxinándome o descubrimento da radio e, en cambio (inspirado evidentemente por un numen), estaba a vaticinar a chegada do iPod.

Claro que o estadio final alcanzouse cando, abandonando as transmisións por éter, deuse inicio á nova era da trasmisión das televisións de pago mediante o cabo, pasando da telegrafía sen fíos á telefonía con fíos, fase completamente realizada por internet, que superaba a Marconi e volvía a Meucci. Retomei esta teoría dunha marcha atrás no meu libro "A paso de cangrexo", onde aplicaba estes principios tamén á vida política (e así mesmo é verdade que, noutra columna recente, advertía de que estamos a volver ás noites de 1944, con patrullas militares polas rúas e nenos e mestras de uniforme). Pero sucedeu algo máis. Todo aquel que teña que comprarse recentemente un computador (vólvense obsoletos ao cabo de tres anos), deuse de conta que podía atopar só os que levaban o Windows Vista incorporado. Pois ben, basta con ler nos diferentes blogs o que pensan os usuarios da Vista (que non me atrevo a referir para non acabar no xulgado) e o que che din os amigos que caeron nesa trampa, para facerse o propósito (talvez equivocado, pero absolutamente firme) de non mercarse un computador que o leve. Pois, se queren unha máquina actualizada de proporcións razoables, non queda máis remedio que tragarse a Vista. A outra opción é replegarse nun clon do tamaño dun camión, ensamblado por un vendedor coas mellores intencións, que aínda pode instalar Windows XP e anteriores.

Nese caso, a súa mesa de escritorio parecerase a un laboratorio da Olivetti co mítico Elea 1959. Eu creo que os produtores de computadores déronse de conta de que as vendas baixan sensiblemente porque o usuario, con tal de non ter o Vista, renuncia a renovar o computador. E que é o que pasou? Para entendelo teñen que buscar en internet "Vista Downgrading" ou semellantes. Alí explícaselles que, se compraron un computador co Vista pagando o que vale, mediante o desembolso dunha suma extra (algo non tan sinxelo, posto que hai que pasar por un procedemento que me neguei a entender) e, tras moitas aventuras, poderían gozar de novo da posibilidade de empregar Windows XP ou anteriores. O que usa o computador sabe que é o upgrading: algo que che permite actualizar o teu programa até o último perfeccionamento. Logo o downgrading é a posibilidade de reintegrar o teu computador, superavanzado, á feliz condición dos programas máis vellos. Pagando.

Antes de que en internet se inventase este fermosísimo neoloxismo, nun dicionario normal atopábase que downgrade, como sustantivo, significa costa abaixo, declive, rebaixa, versión reducida, mentres que como verbo quere dicir baixar de categoría, degradar, desvalorizar. Polo que se nos ofrece a posibilidade, despois dun bo traballo e certa cantidade de diñeiro, de baixar de categoría e degradar algo polo que pagaramos unha certa cantidade. Parecería incrible se non fose certo (hai un artigo moi gracioso de Gianpaolo Proni respecto diso, en www.golemindispensabile.it): hai centenares de desgraciados en liña que están a traballar como tolos e pagando para degradar o seu programa.

Cando chegaremos ao estadio en que, por unha cantidade razoable, nos cambien o computador por un caderno con tinteiro e cálamo con plumilla Perry? Agora ben, o tema non é só paradoxal. Hai progresos tecnolóxicos máis aló dos cales non se pode ir. Non se pode inventar unha culler mecánica cando a de hai 2.000 anos funciona tan ben. Abandonouse o Concorde, que facía París-Nova York en tres horas. Non estou seguro de que fagan ben, pero o progreso tamén pode significar dar dous pasos atrás, como volver á enerxía eólica como alternativa ao petróleo e cousas polo estilo. Tendamos ao futuro! Atrás a toda marcha!

Mazel...

"Mazel" é a primeira curtametraxe de Emmanuel Tenenbaum. "Mazel", que en Hebreo significa "Sorte", ainda que esta claro está pode ser mala... Curta rodada en Toledo e Madrid en 2007

Unha pausa para o padal...

Este doce xudeu resultou gañador do 1er Concurso de Repostaría Sefardí, organizado pola Rede de Xudarías de España-Camiños de Sefarad. O obxectivo do concurso e o premio é a comercialización do produto en toda Sefarad, abrindo así unha nova liña de produtos gastronómicos de alta calidade e especialización que, tendo en conta os recetarios tradicionais e as normas dietéticas xudías, aposta por un produto novo e tentador para o padal e para deleite de todos. A receita gañadora está inspirada nunha receita do s. XIV, adaptada ao padal do s. XXI. é, pois, un doce no que as especias teñen un papel protagonista e no que non se utilizan conservantes nin outra materia prima que non se puidese atopar nos reinos da vella Sefarad no s. XIV, que son: Noces, figos, laranxa, limón, mel, cabelo de anxo, canela, cravo e noz moscada.

Podes conseguilo aquí:

http://www.redjuderias.org/shop/product_info.php?cPath=1&products_id=85

Yamin Moshe שכונת ימין משה ...

Desde Jerusalem... Fotos que me envía Jaguit do seu barrio favorito, o barrio sefardí de Yamin Moshe שכונת ימין משה...

Maxia...

A beatificación de Pío XII...

Por Rubén Kaplan

Profundo malestar e rexeitamento produciu entre historiadores e a comunidade xudía en xeral, a posibilidade de que Eugenio María Giuseppe Giovanni Pacelli, coñecido como o Papa Pío XII, e quen foi considerado por moitos cripto-antisemita, sexa axiña canonizado. O actual Pontífice da Igrexa católica, Bieito XVI, de desculpado pasado nas Mocidades Hitlerianas, celebrou o xoves 9 de outubro unha misa no Vaticano no marco do duodécimo Sínodo de Bispos, con motivo do 50 aniversario do falecemento de Pío XII. Nesa ocasión, Bieito XVI defendeu a memoria do extinto, e pronunciouse partidario da súa beatificación. Unha das voces máis airadas de protesta que se alzaron, foi a do rabino Xefe de Haifa, Shear Yashuv Cohen, quen foi convidado ao Sínodo e que moi contrariado polo proxecto de beatificación de Pío XII, fustigou a este por non terse pronunciado contra o réxime de Hitler. "Cremos que non debería ser beatificado ou tomado como modelo quen non levantou a voz, aínda que si de maneira secreta tentou axudarnos". Un día despois das declaracións do rabino de Haifa, presuroso, o secretario de Estado da Santa Sé, Tarsicio Bertone, nun artigo publicado no diario vaticano L'Osservatore Romano, indicou que Pío XII ordenou ás institucións relixiosas católicas que protexeran aos xudeus e refuxiados durante a ocupación nazi de Italia. Bertone baséase nun estudo italo-americano da irmá Mary Margaret Marchionne publicado estes días pola editorial do Vaticano. Moi diferente opinaba o doutor Dagobert D. Runes, autor de "O xudeu e a cruz" e de máis de 30 libros sobre filosofía social e historia e do Dictionary of Philosophy. "Non hai en realidade ningún acontecemento público da era de Hitler, en Alemaña e en Austria, onde as igrexas cristiás non participen alborozadamente. Durante todo ese tempo, o Cardeal Innitzer de Viena, asinaba a súa correspondencia cun "Heil Hitler". E o daquela bispo de Roma, o Papa Pío XII, ex nuncio papal en Berlín, negouse a formular unha súplica de piedade a favor dun millón de nenos xudeus que eran asasinados con gas en vagóns herméticos e en cámaras letais. Con todo, ese mesmo Papa non vacilou en absoluto en alzar a súa vibrante e enfática protesta ao presidente Roosevelt e ao primeiro ministro Churchill porque avións aliados bombardeaban o mosteiro de Monte Casino. Nos sotos do mosteiro albergaba valiosos incunables e nos teitos un posto de avanzada nazi. A pesar das demandas procedentes de todas partes, o Papa Pío XII sostivo fríamente que quería preservar a súa neutralidade e que calquera exhortación en beneficio dos xudeus, aínda que se tratase de nenos, mancharía a inmaculada neutralidade que observara até entón. O mesmo Pontífice honrou, con todo, a numerosos xerarcas do nazismo con prolongadas entrevistas persoais e distincións extraordinarias a destacados funcionarios laicos alemáns, o máis notorio dos cales foi von Papen, diabólico mentor de Hitler". Na era nazi, houbo un só clérigo alemán, apelidado Lichtenberg que se animou a enfrontar con admirable coraxe a Hitler e cualificou abertamente de crime imperdoable contra o Espírito Santo, ao asasinato de homes, mulleres e nenos xudeus. A súa valentía custoulle a vida nun campo de concentración. En febreiro pasado Bieito XVI manifestou, na recepción dos membros da fundación Pave the Way Foundation, formada por xudeus e cristiáns, que Pío XII "non aforrou esforzos" para axudar aos xudeus perseguidos polos réximes nazi e fascista. O Pontífice destacou que dese Papa, ao que lle tocou vivir os anos da Segunda Guerra Mundial, "falouse moito e non sempre se fixo xustiza co seu labor". Cara a fins de 1938, Pío XI, o antecesor de Pío XII, animouse a bosquexar un documento no que se aprestaba a denunciar o antisemitismo do réxime nazi e os racismos en xeral, pero esta Encíclica que levaba o título provisional de Societatis Unio, nunca foi publicada pola súa enfermidade e posterior morte. Convenientemente arquivado por Pío XII, o seu borrador foi descuberto no ano 2001, despois que o Papa Xoán Paulo II desclasificara os documentos secretos relativos ao Pontificado de Pío XI. A par dalgúns defensores que alegan que Pío XII tentou parar o 16 de outubro de 1943 a deportación de 1.090 romanos xudeus e abriu a porta de igrexas, conventos e mosteiros para albergar a refuxiados, moitos sobreviventes e historiadores, denuncian o seu silencio e inacción. A foto do candidato a ser beatificado, Pío XII, é exhibida en Yad Vashem, o Museo do Holocausto de Jerusalem, xunto a outros que non fixeron nada para impedir o maior crime da historia da humanidade.

O Papa de Hitler...

Nos Estados Unidos ven de aparecer "O Papa de Hitler: a historia secreta de Pio XII", un libro onde o investigador John Cornwell fala do antisemitismo e do silencio ante o Holocausto dun Papa ao que o Vaticano está a piques de canonizar.

Por John Cornwell

Sempre estiven convencido de que a evidente santidade de Eugenio Pacelli era unha proba da súa boa fe. Como prodría traizoar aos xudeus un Papa tan Santo?. Pedín acceso a documentos cruciais, asegurándolles aos seus custodios que estaba ao lado do meu investigado: nun libro titulado "Un ladrón na Noite", eu defendera ao Vaticano contra cargos do asasinato do Papa Juan Pablo I polos seus pares. Dous oficiais permitíronme acceder ao material secreto: declaracións baixo xuramento que se xuntaron hai trinta anos para avalar o proceso de canonización de Pacelli e o arquivo da Secretaría de Estado do Vaticano. Tamén recorrín a fontes alemás en relación coas actividades de Pacelli en Alemaña durante as décadas dos 20 e dos 30, incluídos os seus contactos con Adolf Hitler. A mediados de 1997 atopeime nun estado de shock moral. O material que xuntara non apuntaba a unha exoneración senón a unha acusación aínda máis escandalosa. As evidencias eran explosivas. Mostraban por primeira vez que Pacelli era abertamente, e segundo as súas propias palabras, antisemita. Pacelli chegou ao Vaticano en 1901, á idade de 24 anos, recrutado para especializarse en cuestións internacionais e dereito canónico. Colaborou co seu superior, Pietro Gasparri, na reformulación do Código de Dereito Canónico que se distribuíu en 1917 aos bispos católicos de todo o mundo. Á idade de 41 anos, xa arcebispo, Pacelli partiu cara Munich como nuncio papal para comezar o proceso de eliminar os desafíos legais á nova autocracia papal e procurar un tratado entre o papado e Alemaña como un todo, que substituirá todos os arranxos locais e se convertese nun modelo das relacións entre a Igrexa católica e os Estados. En maio de 1917 percorreu Alemaña, destruída pola guerra, ofreciéndo a súa caridade a xente de todas as relixións. Con todo, nunha carta ao Vaticano, revelou ter menos amor polos xudeus. O 4 de setembro informoulle a Gasparri, que era cardeal secretario de estado no Vaticano, que un doutor Werner, o rabino xefe de Munich, achegouse á nunciatura para rogar un favor. Co fin de celebrar Succoth, os xudeus necesitaban follas de palmeiras, que normalmente chegaban de Italia. Pero o goberno italiano prohibira a exportación, vía Suíza, dunhas palmeiras que os xudeus compraran e que estaban retidas en Como. "A comunidade israelita" continuaba Pacelli "busca a intervención do Papa coa esperanza de que avogue a favor dos miles de xudeus alemáns". Pacelli díxolle a Gasparri que non lle parecía apropiado que o Vaticano "os axudase na práctica do seu culto xudeu". Gasparri respondeu que confiaba completamente na "astucia" de Pacelli, coincidindo con que non sería apropiado axudar ao rabino Werner. Dezaoito meses mais tarde revelou a súa antipatía polos xudeus dunha maneira máis abertamente antisemita, cando estivo no centro dunha revolta bolxevique en Munich. Nunha carta a Gasparri, Pacelli describiu aos revolucionarios e ao seu líder, Eugenio Levien: "Un exército de traballadores corría dun lado a outro, dándo ordes, e no medio, unha cuadrilla de mulleres novas, de dubidosa aparencia, xudías como todos os demais, daba voltas polas salas con sorrisos provocativas, degradantes e suxestivas. A xefa desa cuadrilla de mulleres era a amante de Levien, unha xóven muller rusa, xudía e divorciada. (?..) Este Levien é un home xóven, duns 30 ou 35 anos, tamén ruso e xudeu. Pálido sucio, con ollos baleiros, voz rouca, vulgar repulsivo, cunha cara á vez intelixente e taimada". Hitler que lograra o seu primeiro gran triunfo nas eleccións de 1930, quería un trato co Vaticano porque estaba convencido de que o seu movemento só podía ter éxito se eliminaba ao catolicismo político e as súas redes democráticas. Logo do seu ascenso ao poder en xaneiro de 1933, Hitler fixo unha prioridade da súa negociación con Pacelli. O Concordato do Reich garantiulle a Pacelli o dereito a impor un novo Código de Leis Canónicas sobre os católicos de Alemaña. A cambio, Pacelli colaborou no retiro dos católicos da actividade política e social. Logo Hitler insistiu na disolución "voluntaria" do Partido Central Católico Alemán. Os xudeus foron as primeiras vítimas do Concordato: logo da súa firma , o 14 de xullo de 1933, Hitler dixo ao seu gabinete que o tratado creara unha atmosfera de confianza "especialmente significativa na loita urxente contra o xudaísmo internacional". Aseguraba que a Igrexa católica lle dera a súa bendición pública, no país e fóra, ao nacional - socialismo, incluída a súa posición antisemita. Durante os anos 30, a medida que o antisemitismo nazi crecía en Alemaña, Pacelli non se queixou nin sequera en nome dos xudeus convertidos ao catolicismo: para el, era cuestión de política interna. En xaneiro de 1937, tres cardeais e dous bispos alemáns viaxaron ao Vaticano para pedir unha vigorosa protesta contra a persecución nazi da Igrexa católica, á que se lle suprimiron todas as formas de actividade con excepción dos servizos relixiosos. Finalmente, Pío XII decidiu lanzar unha encíclica, escrita baixo a dirección de Pacelli, onde non había ningunha condena explícita ao antisemitismo. No verán de 1938, mentres agonizaba, Pio XII preocupouse polo antisemitismo en Europa e encargou a redacción doutra encíclica dedicada ao tema. O texto que nunca vió a luz do día, descubriuse hai pouco. Escribírono tres xesuítas, pero presumiblemente Pacelli estivo a cargo do proxecto. íase a chamar Humani Generis Unitas (A unión da raza humana) e, a pesar das súas boas intencións, está cheo dun antisemitismo que Pacelli mostrara na súa primeiro estadía en Alemaña. Os Xudeus, di o texto, eran responsables do seu destino, Deus elixíraos, pero eles negaron e mataron a Cristo. E "cegados polo seu soño de triunfo mundial e éxito materialista" merecíanse "a ruína material e espiritual" que se botaron sobre si mesmos. O documento advirte que defender aos xudeus como exíxen "os principios de humanidade cristiáns" podería levar o risco inaceptable de caer na trampa da política secular. A encíclica chegou aos xesuítas de Roma a fins de 1938; até o día de hoxe, non se sabe por que non foi elevada a Pío XII, Pacelli, convertido en Papa o 12 de marzo de 1939, sepultou o documento nos arquivos secretos e díxolles aos cardeais alemáns que ía manter relacións diplomáticas normais con Hitler. Pacelli coñeceu os plans nazis para exterminar aos xudeus de Europa en xaneiro de 1942. As deportaciones a campos de exterminio comezaran en decembro de 1941. Ao longo de 1942, Pacelli recibiu información confiable sobre os detalles da solución final provista polos británicos, franceses e norteamericanos no Vaticano. O 17 de marzo de 1942, representantes das organizacións xudías reunidos en Suíza enviáronlle un memorándum a través do nuncio papal en Berna, onde detallaban as violentas medidas antisemitas en Alemaña, nos seus territorios aliados e en zonas conquistadas. O memo foi excluído dos documentos da época da guerra que o Vaticano publicou entre 1965 e 1981. En setembro de 1942, o presidente norteamericano Franklin D.Roosevelt enviou ao seu representante persoal, Mylon Taylor, a que lle pediera a Pacelli unha declaración contra o exterminio dos xudeus. Pacelli negouse a falar porque debía elevarse sobre as partes belixerantes. O 24 de decembro de 1942, finalmente, Pacelli falou de "aqueles centos de miles que, sen culpa propia, ás veces só pola súa nacionalidade ou raza, reciben a marca da morte ou a extinción gradual". Esa foi a súa denuncia pública mais forte da solución final. Pero hai algo peor. Logo da liberación de Roma, Pio XII pronunciou a súa superioridade moral retrospectiva por falar e actuado a favor dos xudeus. Ante un grupo de palestinos, dixo o 3 de agosto de 1946: "Desaprobamos todo uso de forza (?.) como no pasado condenamos en varias ocasións as persecucións que o fanatismo antisemita inflixiu ao pobo hebreo". A súa autoexculpación grandilocuente un ano despois do fin da guerra demostrou que non só foi Papa ideal para a solución final nazi, senón que tamén un hipócrita. As novas evidencias que recompilei mostran que: A asombrosa antipatía de Pacelli polos xudeus viña de 1917, o cal contradi que as súas omisións foron feitas de boa fe e que "amaba" aos xudeus e respectaba a súa relixión. Pacelli recoñeceulle ao Terceiro Reich que as súas políticas antisemítas eran asuntos internos de Alemaña. O Concordato entre Hitler e o Vaticano creou un clima ideal para a persecución dos xudeus. Pacelli non avalou a protesta dos bispos católicos alemáns contra o antisemitismo. Pacelli tentou mitigar o efecto das encíclicas de Pío XII ao darlle garantías diplomáticas privadas a Berlín, a pesar de coñecer a aberta persecución dos xudeus. Pacelli estaba convencido de que os xudeus se procuraron a súa sorte: intervir ao seu favor só podía levar á Igrexa cara alianzas con forzas hostís ao catolicismo.

Xaque Mate...

A esquerda, desaparecida

Por Reyes Mate

EL PERIÓDICO de Catalunya, 12/10/08

Zozobra o capitalismo. Non o din os vermellos de sempre, senón políticos neoliberais, banqueiros de pompa e até o presidente da patronal española. Mentres os podentes ou os seus representantes acoden con todos os medios ao seu alcance, mesmo os máis heterodoxos, a apagar o incendio, os intelectuais de esquerda enmudecen, non se sabe se porque non teñen nada que dicir ou porque xa o dixeron todo sen que ocorra nada. Mentres o capitalismo xace na unidade de coidados intensivos, o comunismo de IU loita off the record pola supervivencia. Hai que recoñecer que o capitalismo fixoo realmente ben. Conseguiu, en primeiro lugar, que a esquerda se impregne da súa cultura. En tempos de Felipe González, ideólogos socialistas do Programa 2000 coreaban ao Francis Fukuyama do fin da historia sentenciando que "o liberalismo era o horizonte insuperable da esquerda" ou que "o mercado non ten alternativa". Non contento con acabar coa esquerda ideolóxica, o neoliberalismo atacou á democracia. Había que adelgazar o Estado e reducilo a gardián da orde e dos negocios, liberándoo de todas as cargas sociais propias dun Estado de benestar, porque con elas lastrábase a competitividade do país. A voracidade competitiva chegou mesmo ao modo de tratar a investigación en humanidades e ciencias sociais. Só merece ser sostido o que é proveitoso (o que xera proveito ou beneficio) para a sociedade. A iso chámano agora sociedade do coñecemento. Púidose resumir esta situación cun titular nada esaxerado que reza así: O capitalismo neoliberal non ten necesidade da democracia. Por que a debía de ter, se a política funciona como unha oligarquía na que quen posúen o capital económico, cultural e mediático crearon un mundo que é un paraíso?

As diferenzas sociais, as cifras de mortos ou os custos ambientais que produce a globalización económica son espectaculares, pero entendemos relixiosamente que é o prezo da historia. O certo é que desde Ronald Reagan e Margaret Thatcher vén machucando con que hai que disciplinar á democracia. A política non pode ser o lugar das demandas insatisfeitas, dos desexos crecentes e inesgotables, da participación de todos. Para o individuo egoísta neoliberal, o homo democraticus é unha ameaza. O politólogo francés Jacques Rancière detecta a existencia dun "odio á democracia" nas filas dos sedicentes demócratas. Por qué chegamos tan lonxe? Guillermo de la Dehesa, un deses expertos que debe saber que é o que pasou, desmontaba con grande seguridade argumentativa pola radio o complexo armazón que nos levou até este momento. Ao oínte graváronselle dous momentos: que "os bancos venderan fume" (fume que alguén pagara cos seus aforros, pero que non se quedaron na caixa forte do banco, senón que se había esfumado no peto de alguén) e que "isto só pódeno arranxar os contribuíntes".

O sorprendente remate do experto é o que se deu en chamar socialismo para ricos: o Estado, vestido de Curro Jiménez, tomando dos pobres para salvar aos ricos. Todo convida a pensar que non vai ser a esquerda, os seus intelectuais ou políticos, a que suceda aos neoliberais, senón que eles vanse a suceder a si mesmos. Xa están oteando o horizonte, ofrecendo perchas ás que agarrarse. O que ocorreu, aseguran, non foi un empacho de avaricia, como dixo Joaquín Almunia, o comisario europeo de Asuntos Económicos, nun primeiro momento, senón que é froito dunha complexidade mal calculada. Pensabamos que sabiamos como funcionaba a man invisible do mercado; criamos que os científicos sabían por que investigaban isto e non aquilo; confiabamos en controlar os mecanismos da expansión planetaria da técnica. E agora resulta que eses saberes se nos escapan. Xa non hai xeito de adecuar o poder ao saber. Os políticos, que son os que deciden, teñen que ir ás apalpadelas. A política ten que despedir a vella idea de ser xustiza. Aristóteles, Santo Tomás, Rousseau, Marx e tutti quanti morreron. Tan só cábenos "a gobernanza do risco" e, como o que está en risco é a riqueza dos ricos, convídasenos a todos a correr no seu auxilio. Houbo un tempo no que a intelixencia se rebelaba contra o despropósito. Iso é o que parece que xa morreu.